|
طرح تحول اقتصادی و نئولیبرالیزاسیون؛ راهِ «توسعه» از مسیرِ «فلاکت» نمیگذرد
اشاره: «طرح تحول اقتصادی»،«هدفمندسازی یارانه ها»، «اصلاح الگوی مصرف» و عناوینی از این دست که در چند سال اخیر به کرّات از آنها در روزنامه ها و میزگردها و برنامههای تلویزیونی صحبت رفته است، عاقبت به تصویب مجلس رسید. نگاهی به تجاربِ دو دههیِ اخیرِ دیگر کشور هایی که این سیاستها را تحت عناوین دیگر انجام دادهاند، و حاصلی که اجرای این سیاستها در آن کشورها داشتهاست، در ارائه چشم انداری که در آستانه آن هستیم سودمند خواهدبود. این مقاله سعی دارد ضمن بررسیِ اجمالی این تجارب و دست آوردِ اجرای این سیاستها در مناطق دیگر جهان، به اقتصاد سیاسیِ دولت متولیِ اجرایِ این سیاستها نیز بپردازد. در اینجا جا دارد از زحمات خانم دکتر اکرم پدرام نیا* که زحمتِ ویراستاری این مقاله را کشیدند، تقدیر و تشکّر کنم. ***************** من نمیدونم بعد از مرگ آزادی به چه دردم میخوره، من نمیتونم شیکمِ امروزَمو با نونِ فردا پر کنم.(1) * درج شده در سایت تحلیل البرز و پایگاه انسان شناسی و فرهنگ ادامه مطلب |+| نوشته شده توسط کوخ در دوشنبه چهارم آبان 1388 سفری به سایت ها، نظری بر نظرها و اظهار نظری!
پس از انتشار مقاله "راهِ توسعه از فلاکت نمی گذرد" ، آقا یا خانم"ح.مهدی پور" نقدی بر این مقاله نوشته اند که در سایت مجله هفته منتشر شده است. قضاوت درباره این "نقد" را به خوانندگان واگذار می کنم. سفر اول ، سفر به سرزمین سر تیترها؛ راه «توسعه» از مسیر «فلاکت» نمی گذرد! ح. مهدی پور این ادعای مطلقا باطل در بسیاری از سایت ها درج شده است.
ظاهرا اعتراضی نیست.
ظاهرا همه قبول دارند که راه توسعه از فلاکت نمی گذرد.
شاید ـ اصلا ـ کسی بدان نیندیشیده است.
مگر کسی به هزاران بیت مطلقا غلط می اندیشد، وقتی که میلیون ها بار بر زبان می راند و یا می شنود و یا می خواند. ادامه مطلب |+| نوشته شده توسط کوخ در دوشنبه چهارم آبان 1388 توتالیتاریسم و پدیده انسان کرگدنی
*درج شده در سایت تحلیلی البرز و پایگاه انسان شناسی و فرهنگ ادامه مطلب |+| نوشته شده توسط کوخ در جمعه دوازدهم تیر 1388 چرا باور نمیکنند؟ / فاطمه صادقی
تحلیل جامعه شناختی علل ناباوری نتایج دهمین دوره ریاست جمهوری نتایج دهمین انتخابات ریاست جمهوری در 22 خرداد 1388 برای بیشتر مردم شوکآور و حیرتانگیز بود. بحثهای گوناگونی در مورد صحت و سقم انتخابات درگرفت و برخی به درستی این انتخابات را مهمترین چالش پیشاروی جمهوری اسلامی از ابتدای تأسیس تاکنون دانستهاند که نتایج آن هر چه باشد آیندهی دیگری را برای ایران رقم خواهد زد، آیندهای که در آن از هماکنون قواعد بازی سیاسی پیشین یکسره ناکارآمد شده است. ادامه مطلب |+| نوشته شده توسط کوخ در جمعه بیست و نهم خرداد 1388 مفهوم واقعيِ «طبقه كارگر»
«بورژوازي هاله ي مقدس تمام پيشه هايي را كه تا آن هنگام گرامي شمرده مي شد وباهراسي توأم باوقار به آنها مي نگريستند ، دريده است . پزشك ، وكيل ، كشيش ، شاعر ودانشمند راكارگر مزدبگير خود ساخته است »(1) اين تعبيري است كه ماركس وانگلس بيش از 150 سال پيش در «مانيفست كمونيست » مي كنند ودردوران حاضر نيز دكتر اميرحسين آريانپور معتقد است :« درجامعه سرمايه داري روشنفكران و متخصصان را براي نوكريِ طبقه حاكم تربيت مي كنند » . غالباً وقتي از « كارگر» و « طبقه كارگر» و ويا حتي خودِ«كار» و نقش آن در توليد نعم مادي ومعنوي جامعه صحبت به ميان مي آيد ، در مواجهه با كساني قرار مي گيريم كه تصوري ذهني وانتزاعي ازاين مفاهيم دارند و اينگونه مقولات را تنها در « كارخانه » جستجو مي كنند . * درج شده در سایت تحلیلی البرز - پایگاه انسان شناسی و فرهنگ و ماهنامه چیستا ادامه مطلب |+| نوشته شده توسط کوخ در جمعه یازدهم اردیبهشت 1388 دکتر خانعلي ؛ وجدان بيدار معلمان ( معلمان ؛ قشرجدایی ناپذیزِ طبقه کارگر)
« معلمان ، فرهنگيان : بدانيد كه امروز روز شهادت دكتر خانعلي معلم بزرگ ويادآور اعتصاب بزرگ معلمان كشور واعتصاب آنها عليه جوروبيداد است . اين روز،روز معلم است . اين روز بر شما مبارك باد ،از معلم شجاع د كتر خانعلي ياد بگيريد ،حق تان را بخواهيد »(1) 12 ارديبهشت روز معلم است ،اين روز ، روز شهادت دکتر خانعلي است ، معلمي که در اعتراضات معلمان ، به عنوان بخش جدايي ناپذير طبقه کارگر ، کشته شد . معلمان به واسطهِ قرار گرفتن در اردوگاه کارِ مزدي و همچنين عدم دخالت در فرايند تصميم گيري در پروسه آموزش جامعه ، بخش جدايي ناپذير طبقه کارگرند . کارگراني که نيروي کار فکري خود را نيز به ايدئولوژي حاکم فروخته و چه بسا بيگانگي از کارشان نه تنها در حوزه عمل ، بلکه در حوزه «نظري» و «اندبشه» اي باشد . *درج شده در نشریه اینترنتی فرهنگ توسعه ادامه مطلب |+| نوشته شده توسط کوخ در چهارشنبه نهم اردیبهشت 1388 نقد اقتصاد سیاسیِ ماکس وبر در «اخلاق پروتستانی و روح سرمايهداري»
اهمیت این کتاب تا به امروز به دلیل طرح دو مشکل است. مشکل نخست، مشکل تاریخی است، روح برخی از فرقههای پروتستانی تا چه حد بر تشکیل سرمايهداري تاثیر گذاشتهاند؟ مشکل دوم، مشکل نظری یا جامعهشناختی است: درک رفتارهای اقتصادی به چه جهت مستلزم استناد به اعتقادات مذهبی و جهانبینیهای عاملان رفتار است. ادعای کلی وبر در کتاب اخلاق پروتستانی و روح سرمايهداري این است که نظام اقتصادی سرمايهداري عقلانی که در غرب ظهور کرده بود و بر بخش اعظم جهان چیرگی داشته، و رشد چشمگیری را در تکنولوژی به بار آورده بود، تا اندازهای ریشه در تحولات مذهبی اصلاح مسیحیت، یعنی آیین پروتستان دارد. ادعای جسورانهی وبر تاکید بر تاثیر عاملی مذهبی در تحولات تاریخی، در واقع نوعی مقابله با مفهوم مادیگرانهی مارکس بود که مذهب را چیزی جز بخشی از روبنا و برآمده از شرایط اقتصادی نمیدانست. * درج شده در سایت تحلیلی البرز و پایگاه انسان شناسی و فرهنگ ادامه مطلب |+| نوشته شده توسط کوخ در سه شنبه هشتم اردیبهشت 1388 آیا مارکسیسم همه چیز را به اقتصاد فرو می کاهد؟
تلاش برای رفع ابهام از یک تفکر، آن هم تفکری هم چون مارکسیسم که بنا به ماهیت سیاسی اش همواره درگیر با برداشت های گوناگون بوده است، «رسالتی نظری» است. اهمیت این امر تنها به مثابه نوعی اعاده ی حیثیت از مارکسیسم نیست بلکه از آن روست که با شناخت دقیق مارکسیسم و با مقابله با بسیاری ساده انگاری ها و کج فهمی هایی که تا کنون در باب این اندیشه رخ داده است، می توان به مارکسیسمی رسید که قابلیتهای به مراتب بیشتری برای تحلیل و تغییر وضع موجود را نسبت به نسخه های عوامانه پیشین داراست. از جمله این ساده انگاری ها که «مارکسیسم عوامانه»1 همواره در پی طرح آن بوده آن که فعالیتهای بشری را مستقیماًً عوامل اقتصادی تعیین می کنند. نگارنده بر این باور است که این حکم از یک سو به شدت در تحلیل واقعیات ناکارآمد است و از سوی دیگر به هیچ روی مد نظر بنیان گزاران مارکسیسم نبوده است. در باب ناکارآمدی این حکم مارکسیسم عوامانه بسیار نوشته اند و از همین روی برآنیم تا در این مجال تنها به این نکته بپردازیم که آیا به راستی بنیان گزاران مارکسیسم از مکانیسم تحلیل خود در باب تاریخ و جامعه سرمایه داری، فروکاستن امور گوناگون به اقتصاد را مراد می کرده اند و یا به گونه ای کاملاً متفاوت می اندیشیده اند. به نظر می رسد در این باب اهمیت مراجعه به مکتوبات مارکس و انگلس در اولویت قرار دارد. ادامه مطلب |+| نوشته شده توسط کوخ در یکشنبه بیست و ششم آبان 1387 گزیده ای از فصل 26 کاپیتال
راز انباشت اولیه * دیدیم که چگونه پول راز انباشت اولیه تبدیل به سرمایه مىشود، چگونه از سرمایه ارزش اضافه و از ارزش اضافه سرمایۀ بیشتر ساخته مىشود. اما انباشت سرمایه مسبوق به وجود ارزش اضافه، وجود ارزش اضافه مسبوق به وجود تولید کاپیتالیستى، و وجود تولید کاپیتالیستى مسبوق به وجود حجم قابل ملاحظهای از سرمایه و قوه کار در دست تولیدکنندگان کالاست. بدین ترتیب بنظر مىرسد کل این حرکت در دایره بینهایتی دور مىزند، و خروج از آن تنها در صورتى ممکن است که به وجود یک انباشت اولیه (همان «انباشت پیشین» آدام اسمیت) قائل شویم - انباشتى که نه نتیجۀ شیوه تولید کاپیتالیستى بلکه نقطه آغاز آن است. ادامه مطلب |+| نوشته شده توسط کوخ در دوشنبه سیزدهم آبان 1387 بحران سرمایه داری و رجعت به مارکس! (قسمت دوم)
بهرام رحمانی فرانسه نیکلای سلرکوزی، رییس جمهوری فرانسه، که کشورش در حال حاضر ریاست ادواری اتحادیه اروپا را در اختیار دارد، به وضوح اعلام کرده است که می خواهد به سمت همکاری با آمریکا برای متحول ساختن دستگاه مالی جهان حرکت کند. وی که در اجلاس کشورهای فرانسه زبان در شهر کبک سخنرانی می کرد گفت این بحران «موقعیتی برای تغییر دادن عادت های بد ما است... که رشد اقتصادی را به گونه ای دیگر نشان دهیم.» «جهان با بدترین بحران اقتصادی و مالی خود از دهه 1930 میلادی روبرو است. ما باید خطرها را دریابیم، بفهمیم که چطور کار به این جا کشیده شد، چه کسی مسئول است و چه اتفاقی افتاد. و ما باید از آن درس بگیریم.» فیگارو، با اشاره به بحران در فرانسه و جهان نوسته است اختصاص داده است، درباره فرانسه می نویسد: در شب های بحران در الیزه، نیکلا سارکوزی، ریاست جمهوری فرانسه، وزرا، مشاوران، روسای بانک ها، به شب ها تا دیرهنگام به بررسی راههای حل بحران و سقوط بورس و هم چنین تعیین تاریخ یک اجلاس جدید در سطح کشورهای اروپایی پرداختند. ادامه مطلب |+| نوشته شده توسط کوخ در جمعه سوم آبان 1387 بحران سرمایه داری و رجعت به مارکس! (قسمت اول)
بهرام رحمانی بحران اخیر سیستم سرمایه داری در سطح بین المللی که نه از کشورهای فقیر و در حال توسعه، بلکه از آمریکا، یعنی از قلب جهانی سرمایه داری پیشرفته آغاز شد و به سرعت به تمام کشورهای جهان سرایت کرد. اکنون کلیه نیروهای طبقه سرمایه دار، از احزاب و سازمان ها و نهادها و دولت ها به حال آماده باش درآمده اند تا به زعم خود این بحران فزاینده خود را مهار کنند. واقعه ای که در دهه های اخیر بی سابقه بوده است و هرگز کسی از سیستم سرمایه داری حرکت و آماده باش مشابهی را در رابطه با حل بحران بی کاری، فقر و گرسنگی در جهان ندیده است. بدین گونه، سرمایه داری جهانی با حمایت دولت هایشان سعی دارند از یک سو، هر چه بیش تر از اموال عمومی را صرف برون رفت بحران خود بکنند از سوی دیگر، در تلاشند آوار آن را مانند همیشه بر سر طبقه کارگر بریزند. ادامه مطلب |+| نوشته شده توسط کوخ در جمعه سوم آبان 1387 جهانى شدن سرمايهدارى
اكنون كه سيستم سرمايهدارى كم و بيش به مرزهاى نهايى توسعه جغرافيايى خود دست يافته و دوران گسترش مكانى را پشت سر گذاشته ضامن موفقيتهاى اوليهاش بوده تنها بايد بر روى پاى خود بايستد و از امكانات خويش تغذيه كند. اكنون هر چه سيستم موفقتر عمل نمايد بيشتر از ذخاير انسانى و طبيعى خويش مصرف مىكند. به همين دليل است كه نگارنده معتقد است جهانى شدن كاپيتاليسم نشانه شكست ماركسيسم نيست، بلكه فرصتى طلايى براى ارتقاى مبارزه طبقاتى به مرحلهاى جديد محسوب مىشود. بگذاريد نوشتار حاضر را با يك ادعاى جنجالى آغاز كنم كه با عقل متعارف كاملاً در تضاد است. انديشهاى كه نگارنده قصد طرح آن را دارد اين است كه مقطع تاريخى كنونى كه ما در آن به سر مىبريم، برخلاف نظر رايج، بهترين و مناسبترين زمان براى بازگشت به انديشههاى ماركس است. نگارنده حتى ادعا مىكند كه مقطع كنونى، مقطعى است كه آموزههاى ماركس مىتواند براى نخستين بار درتاريخ فرصت ظهور و بروز پيداكند. ادامه مطلب |+| نوشته شده توسط کوخ در سه شنبه سی ام مهر 1387 جهاني شدن و ماركسيسم
جهانگير ويسي
امروز بيش از هر روز ديگر ما شاهد پديدهاي در سطح جهاني هستيم. پديدهاي كه نمودهاي خود را در تسريع ارتباطات، توليد، توزيع و تسريع انباشت سرمايه در اقصينقاط جهان را به نمايش گذاشته است. اينهم «جهاني شدن» است. اما اين جهاني شدن بعدها و زواياي گوناگوني را به خود ديده است و اين فكر بستري به قدمت خود تاريخ دارد؛ چرا كه از آن زمان كه انسان و منفعت خصوصي وي را واداشت تا جهان را در مشتهاي خود بفشارد، امپراتوريهاي بزرگ، اديان بزرگ و تاخت و تاز فرمانروايان را خلق نمود. هميشه تاريخ دوجهان، دو جهانبيني در كنار همديگر با هم اما تنها با غلبه ستمگر، يعني غلبه بردهدار بر بردگان، فئودال بر دهقانان، سرمايهدار بر كارگران همراه بوده است. شورش بردگان در مقابل بردهداران، شورش دهقانان بر ضد فئودالها، قيامهاي گوناگون و انقلابات كارگري همه از دو جهان و دو جهانبيني سخن ميگويند و گفتهاند. از همان ابتداي سرمايهداري، عامگرايي به جهاني شدن در ديدگاههاي متفاوت خود را نمود داده است. انسانگرايي كلاسيك آزادي از عصبيتهاي ملي و قومي و گرايش به افقهاي جهان داشت. ادامه مطلب |+| نوشته شده توسط کوخ در دوشنبه پانزدهم مهر 1387 چهره حقیقی سرمایهداری
پیرامون « کاهش نرخ سود» وراهکارهای سرمایه داری کارل مارکس کشف خود درباره نحوه عملکرد روند ”کاهش نرخ سود“ را یکی از مهمترین یافتههایش میدانست. این نظریه توضیح میدهد که چرا وقوع بحرانهای ادواری در نظام سرمایهداری ناگزیر است. ادامه مطلب |+| نوشته شده توسط کوخ در یکشنبه هفتم مهر 1387 فجایع سرمایه داری
ادامه مطلب |+| نوشته شده توسط کوخ در پنجشنبه سی و یکم مرداد 1387 متن کامل اسناد « سيا » در مورد کودتای 28 مرداد
ادامه مطلب |+| نوشته شده توسط کوخ در شنبه بیست و ششم مرداد 1387 انقلاب تکنولوژيک در مرکز تضادهای سرمايه داری فرتوت
سمیر امین/ برگردان بهزاد مالکی، حبيب ساعی ۱- انقلاب تکنولوژيک معاصر يک واقعيت است، آنهم واقعيتی پراهميت. من نه تنها اين نکته رامنکر نبوده ام، بلکه آن را برای تحليلِ آنچه در تحول سرمايه داری امری «جديد» است نقطهء عزيمتی لازم تلقی کرده ام. ادامه مطلب |+| نوشته شده توسط کوخ در جمعه بیست و پنجم مرداد 1387 اقتصاد امریکا به کدام سو؟
مرتضي محيط* دكتر مرتضي محيط در اين مقاله سعي كرده چشمانداز اقتصاد امريكا را با استناد به ديدگاههاي اقتصادي ماركس و پلسوئيزي از يكسو و ديدگاههاي اقتصادي آدام اسميت، ديويد ريكاردو(David Ricardo) و ژان بابتيست(John Baptist) سه ازسوي ديگر نشان دهد، درحاليكه گفته ميشد هر عرضهاي از كالا، تقاضاي خود را بهوجود ميآورد، ماركس اين ديدگاه را به چالش كشيد و گفت به هيچ روي معلوم نيست در درازمدت ميان عرضه و تقاضا توازن و تعادل برقرار شود، چرا كه ميان عرضه و تقاضا تضادي وجود دارد كه درنتيجه توازن ميان آنها به هم ميخورد و دليلي اصلي ركودهاي دورهاي و بحران اقتصادي در نظام سرمايهداري همين است. از يكسو هدف مستقيم فرايند توليد، ايجاد ارزش اضافي است و از سوي ديگر انبوه كالاها بايد فروخته شوند، اما اگر اين كالاها فروخته نشوند ممكن است سرمايهدار، تمام سرمايه يا بخشي از آن را از دست بدهد. ادامه مطلب |+| نوشته شده توسط کوخ در یکشنبه دوازدهم خرداد 1387 كارگر كيست و طبقه كارگر كدام است؟
سرمايه داران اگر بتوانند، هوا را هم در شيشه كرده و به مردم ميفروشند. "مزاروش : فراسوي سرمايه"
بيشتر مردم فكر مي كنند، كارگران فقط كساني هستند كه در كارخانجات و كارگاه ها كار مي كنند. بهمين دليل است كه در روز جهاني كارگر، فقط كارگران كارخانجات، آْنهم با مشكلات خاصي در مراسم شركت مي كنند. در جامعه اي كه مفت خوري و پشت هم اندازي جاي كار را مي گيرد. كارگران از هويت، ارزش و رسالت خود خبر ندارند. دوست دارند، ميرزا بنويس فلان اداره و پادوي آْژانس املاك باشند، تا از رفاه و احترام بيشتري در جامعه برخوردار شوند. بعبارت روشن تر، كارگران از شغل خود خجالت مي كشند و از هويت خود غالبا فرار مي كنند.
دليل اصلي اين مسئله اين است كه واژه كارگر خوب تعريف نشده. بدين ترتيب بايد بدون حاشيه رفتن بايد گفت: هر كس كه مجبور است براي امر معاش كار كند و حقوق بگيرد، كارگر است. بهمين دليل، از يك استاد دانشگاه گرفته تا يك رفتگر كارگر محسوب مي شوند. ادامه مطلب |+| نوشته شده توسط کوخ در دوشنبه ششم خرداد 1387 جمع بندي فعاليت چپ
طرحی از افشین شمس قهفرخی از سال 83 اولين طليعههاي جنبش چپ نوين ايران كه شكلي مستقل و دمكراتيكي داشت (و اين دو ويژگي ان را از رشته تاريخ جنبش جدا ميكرد) شروع به درخشيدن كرد. طليعهاي كه نه در يك نقطه خاص كه در كل جنبشهاي اجتمعي نمود و رشد خود انگيختهاي داشت: ادامه مطلب |+| نوشته شده توسط کوخ در چهارشنبه بیست و یکم فروردین 1387 نئوليبراليسم به زبان ساده
اجزای نئوليبراليسم درعمل: کاستن از هزينه های اجتماعی.کاستن از نقش دولت.افزودن بر نرخ بهره.حذف مقررات دست و پاگير در عرصه مالکيت خارجی ها.حذف تعرفه ها.خصوصی کردن. کاهش وسرانجام حذف يارانه های پرداختی به کالاهای اساسی.تغيير ساختار اقتصاداز توليد داخلی به سوی توليد برای صادرات.... پی آمدش برای ثروتمندان: پی آمدش برای فقرا: ادامه مطلب |+| نوشته شده توسط کوخ در شنبه یازدهم اسفند 1386 |
پیوندهای انگلیسی
Information Clearing House
World Socialist Web Site If Americans Knew Counter Currents New Left Review Common Dreams Democracy Now! Opendemocracy Global Research Monthly Review Counterpunch Google News Payvand Antiwar MRzine Znet آمار
لوگوي نشريات
|


مقالهي حاضر، ملاحظات و رويكردي است جامعه شناسانه -روان شناسانه نسبت به رفتار خاص انسان در يك نظم اجتماعي- سياسي تجربه ي شدهي بشري. اين نظم ويژه كه در تاريخ تجارب بشري مورد توجه قرار گرفته و نتايج ، پيامدها و تلخي دهشت بار آن موجبات نابودي مليونهاانسان بيگناه گرديده است، علي رغم اشكال ظاهري وتفاوت از قبيل استالینیسم ، فاشيسم، نازيسم
کتاب «اخلاق پروتستانی وروح سرمايهداري»، بیشک مهمترین اثر وبر در حوزهی جامعه شناسی و اقتصاد سیاسی است و به رغم انتقاداتی که به آن شده همچنان یکی از بزرگترین کتابها در زمینهی اندیشهی اجتماعی عصر ماست. خلاقیت جسورانهی وبر در صورتبندی فرضیهی اصلی و دقت و پرسشگری او در رجوع به ماخذ بینظیر است.
محمد پورعبدالله

.jpg)
فاصله در آمد بین ثروتمندان و فقرا در جهان به صورت نجومی رو به افزایش است ، که نتیجه آن فجایع انسانی و اقتصادی است که جان میلیاردها انسان را تهدید می کند . این فجایع با اینکه در وهله اول گریبانگیر کودکان در کشورهای رو به رشد می شود ، ولی با اینحال به صورت یک روند رو به رشد ، همه روزه تعداد بیشتری را به کام فقر و تنگدستی و گرسنگی می کشاند. این در حالی است که در سوی دیگر ، به قیمت رنج و بیخانمانی و مرگ میلیاردها انسان ، تعداد بسیار اندکی با در آمدهای نجومی ، به انباشت هرچه بیشتر سرمایه دست می زنند. 

منوچهر بصیر 

